Tek kanatlı parlament sistemine
geçiş, yasama sürecini hızlandıracaktır. Yerli uzmanların ortak görüşü bu
yöndedir. Uzmanlar, bu uygulamanın dünyanın birçok ülkesinde başarıyla hayata
geçirildiğini belirtiyorlar. Günümüzde 100’ü aşkın ülkede parlamentolar tek meclisli yapıdadır.
Kazakistan Cumhurbaşkanı, Milli Kurultay’ın 5. toplantısında ülkenin yeni
yasama organının «Kurultay» olarak
adlandırılmasını önerdi. Yeni parlamento 145 milletvekilinden oluşacaktır.
Milletvekili olabilmek için siyasi parti üyeliği zorunlu olacak, bağımsız
adaylık sistemi kaldırılacaktır. Ayrıca yeni parlamentoda Cumhurbaşkanı ve
Kazakistan Halkı Asamblesi’ne ait kota bulunmayacaktır.
Aygül Kuspan, Kazakistan Cumhuriyeti Parlamentosu Meclis
üyesi, milletvekili:
«Öncelikle
parlamento tek meclisli olacak ve orantılı temsil sistemiyle seçilecektir. Yani
yalnızca siyasi partiler parlamentoya aday gösterebilecekler. Bunun için bir
siyasi partinin, seçmenlerin toplam oylarının en az % 5’ini alması
gerekmektedir. Ülkemizde parti sistemi gelişimini sürdürmekte. Halihazırda
parlamentoda altı parti yer almakta olup, bu sayının artması da mümkündür».
Ayrıca Kazakistan’da Milli Kurultay ile Asamble’nin
yerine geçecek Halk Konseyi kurulacaktır. Konsey ülkedeki tüm etnik grupların ve
toplumsal kesimlerin görüşlerini dikkate alan yüksek düzeyli bir istişare
organı olacak. 126 üyeden oluşacaktır. Uzmanlar, bu yapının bir danışma
platformunun yanı sıra ülkenin aktif vatandaşlarını ortak bir amaç etrafında
birleştiren bir mekanizma olacağını ifade ediyorlar.
Alua Joldıbalina, Kazakistan Cumhurbaşkanlığına bağlı
Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Başkan yardımcısı:
«Bu, birnevi halkın
meclisidir. Yetki alanı henüz tam olarak netleşmiş değildir. Ancak genel olarak
bakıldığında, Milli Kurultay düzeyinde bir diyalog platformu olacaktır. Halkla
istişare edilerek reformlar, girişimler, yenilikler ve yasa tasarıları burada
ele alınacaktır».
Vatandaşların kişisel dijital verilerinin korunması da
yasayla güvence altına alınacaktır. Cumhurbaşkanı bu konuya Kurultay’da özel
olarak değindi. Bundan böyle vatandaşların dijital verileri hukuki düzeyde ele
alınacaktır. Uzmanlara göre, her birey kendi verilerinin saklanması ve
kullanımı konusunda sınırlamalar getirebilecektir. Anayasal reformun yeni
modelinde dijital güvenlik meselesine özel önem verilecektir.
Gasır Kuralbay, Bilişim uzmanı:
«Dijital verilerin korunması meselesi, artık teknik ya da sektörel bir konu olmaktan çıkarılarak insan hakları düzeyine taşınmaktadır. Dijital çağda, yapay zeka döneminde yaşıyoruz. Gelecekte ortaya çıkabilecek risk ve tehditlere karşı hukuki açıdan hazırlıklı olmamız gerekmektedir».
Çeviren: Körkem
Nigmetullina
