Dijital teknolojiler, su kaynaklarının verimli
yönetiminde önemli rol oynayabilir. Orta Asya ülkeleri, Azerbaycan, Türkiye ve
uluslararası kuruluşların uzmanları, bilimsel kurum ve bilişim şirketlerinin
temsilcileri, Astana’da düzenlenen “Su Kaynaklarının Dijitalleştirilmesi ve
Sürdürülebilir Yönetimi” konulu bölgesel eğitim programında bu konuyu ele aldılar.
Katılımcılar, kendi ülkelerinde başarıyla uygulanan su tasarrufu
teknolojilerini paylaştılar. Bunlar arasında damla sulama, yağmurlama sistemi, lazerle arazi tesviyesi, yeraltı ve drenaj sularının kullanımı
gibi yöntemler yer aldı.
Akmal Akramhanov, Sürdürülebilir Arazi Yönetimi araştırmacısı
ve ICARDA ülke koordinatörü, Özbekistan:
“Düz alanlarda lazerle planlama kullanıldığında %20–30
oranında su tasarrufu sağlanabilir. Eğer bu yönteme damla sulama da eklenirse,
tasarruf oranı çok daha yüksek seviyelere ulaşır. Dijital teknolojiler
sayesinde, çiftçilere ne zaman ve ne kadar sulama yapmaları gerektiğini
gösteren uygulamalar geliştirilebilir.”
Kazakistan da kendi tecrübelerini paylaştı. Ülkede
geliştirilen Ulusal Su Kaynakları
Bilgi Sistemi, şeffaf veri yönetimini sağlayarak devlet
sistemleri arasında entegrasyonu güçlendirecek ve su kıtlığı koşullarında
yönetim etkinliğini artıracak. Sistem aynı zamanda sınır aşan su kaynaklarının izlenmesini
ve uluslararası iş birliğini destekliyor. Şu anda
Rusya, Özbekistan ve Tacikistan ile sınır ötesi kanallara ilişkin veriler
paylaşılmakta. 2026 yılında Türkistan, Jetisu, Jambıl ve Kızılorda illerinde 103 kanalın otomasyonu planlanıyor.
Januzak Abdibayev, “Kazvodhoz” Dijitalleşme Dairesi baş
uzmanı:
“Astana’da tek bir merkezi kontrol ve izleme sistemi
kurulacak. Buradan ülke genelindeki su dağılımını gerçek zamanlı olarak takip
edeceğiz. Elde edilen verileri meteorolojik bilgilerle birlikte analiz ederek,
planlama süreçlerinde kullanacağız.”
İslam Gıda Güvenliği Teşkilatı temsilcileri ise, su
sorunlarının üstesinden gelmek için ortak
hareket etmenin ve güçlü ortaklıklar kurmanın önemine dikkat
çekti. Söz konusu işbirliği, teknoloji
ve bilgi paylaşımına dayanmalı ve ülkeden ülkeye aktarılmalıdır.
İsmail Abdelhamid, İslam Gıda Güvenliği Teşkilatı
Projeler Dairesi Direktörü:
“Yenilikçi teknolojilerin, örneğin damla sulama
sistemlerinin uygulanmasındaki temel amaç, düşük su tüketimine sahip sistemlere
geçiştir. Ayrıca su kaynaklarının dijitalleştirilmesi yönündeki çalışmalar,
çiftçilerin kullandıkları suyun kalitesini izlemelerine ve değerlendirmelerine
imkan tanıyacak. Orta Asya ülkelerindeki insanlar bu teknolojilerle tanışıyor; gelecekte
onlar, edindikleri bilgileri diğer ülkelere aktaracak uzmanlar olacak.”
