Kazakistan’da önümüzdeki 5 yıl içinde 8 yeni kömür termik santralinin inşa
edilmesi ve mevcut 11 santralin modernize edilmesi planlanıyor. Neticesinde toplamda 8 GW ek enerji
kapasitesi elde edilebilir. Buna paralel kömür üretiminde de artış gözlemleniyor. Bu hammadde,
ülkenin sanayi üretim hacmini artırmanın yanı sıra dijital platformlar için de
önemli bir enerji kaynağı olarak öne çıkıyor. Bu yıl ülkede yaklaşık 129 milyon
ton kömür üretimi planlanırken, geçen yıl bu rakam 116 milyon ton olarak
kaydedilmişti. Kazakistan’ın
toplam kömür rezervinin ise 33,6 milyar ton olduğu belirtiliyor. Hükümet toplantısında kömür
enerjisinin geliştirilmesi ve kömür bazlı elektrik üretimine yönelik ulusal
projenin hayata geçirilmesi ele alındı.
Oljas Bektenov, Kazakistan Cumhuriyeti
Başbakanı:
«Kömür rezervleri bakımından dünyada ilk 10 ülke arasında
yer alıyoruz. Bu, önemli bir rekabet avantajıdır ve etkin şekilde
değerlendirilmelidir. Ayrıca son dönemde çevresel etkisi minimum düzeyde olan «temiz
kömür» teknolojileri hızla gelişmektedir. Özellikle karbondioksit ve diğer
emisyonların %90’a kadar tutulmasını ve zararlı atıkların güvenli biçimde depolanmasını
sağlayan yeni teknolojiler ilerleme kaydetmiştir. Bu alandaki çalışmaların
sürdürülmesi gerekmektedir».
Günümüzde ülkede kömürün derin işlenmesine öncelik verilmekte. Bu kapsamda
kömür kimyası alanında üç proje hayata geçiriliyor. Bunlardan ilki, Karagandı ilindeki yaklaşık 132 milyar dolar
değerinde ve yıllık 1 milyon ton metalurjik kok üretim kapasitesine sahip bir
tesisin inşasıdır. Karagandı ile Pavlodar illerinde
sırasıyla 63 milyon ve 65 milyon dolar değerinde iki proje daha
uygulanacak. Bu projelerin her biri, kömürden yıllık 100 bin tona kadar dizel
yakıt üretimini mümkün kılacak. Ayrıca üç büyük proje daha değerlendirme
aşamasında. Yılda 2 milyar metreküp gaz üretimini hedefleyen bir proje de
gündemdedir. Bu gelişmeler, sektöre yönelik yatırım akışının arttığını
göstermektedir.
Yerlan Akkenjenov, Kazakistan Cumhuriyeti
Enerji Bakanı:
«2025 yılında sözleşmelerin iş programlarına uygun olarak
kömür sanayisine yapılan yatırımların hacmi 305 milyar tenge olmuştur. 2026
yılında ise sektöre çekilecek yatırımın 553,5 milyar tengeye ulaşması
beklenmektedir. Bakanlık, kömür sektöründe jeolojik arama faaliyetlerinin
geliştirilmesine özel önem vermekte. Yıl sonuna kadar yaklaşık 10 yer altı
sahası için kömür yataklarının kullanım hakkının verilmesine yönelik ihaleler
düzenlenmesi planlanmaktadır».
Ulusal projenin hayata geçirilmesi sonucunda kömürle çalışan elektrik santrallerinden kaynaklanan zararlı emisyonların %34 oranında azaltılması bekleniyor. İlgili bakanlıklar, bir ay içinde mevcut enerji kaynaklarına ilişkin analizleri tamamlayarak her bir santral için «temiz kömür» teknolojilerinin uygulanmasına yönelik yol haritası hazırlayacaklar.
Çeviren: Körkem Nigmetullina
